آیا لایههای دوم برای اتریوم مفیدند یا «استخراجگر»؟
نقش لایه دوم در کاهش تراکم و هزینهها
لایههای دوم یک داستان موفقیت بزرگ در دنیای بلاکچین هستند. آنها توانستهاند بار تراکنشها را از روی شبکه اصلی اتریوم بردارند، کارمزدها را کاهش دهند و در عین حال امنیت شبکه را حفظ کنند. اما پرسش اینجاست که آیا این موفقیت بیش از حد، فعالیت و درآمد کارمزد را از شبکه اصلی که آنها را پشتیبانی میکند، گرفته است؟ اخیراً در کنفرانس بلاکچین کورنل تک مطرح شد که شاید اتریوم باید سهم بیشتری از درآمد کارمزدها، بهویژه کارمزدهای ترتیبدهی (sequencing)، بهدست آورد.
جدال بر سر درآمدها و کارمزدها
دیوید هافمن، یکی از میزبانان پادکست Bankless، در پانلی در روز ۲۵ آوریل در نیویورک گفت: «افراد در بنیاد اتریوم به شما خواهند گفت که بله، ما با دوری از عمل و بیش از حد آکادمیک بودن اشتباه کردیم.»
جیمز بک، مسئول رشد در ENS Labs، به کوینتلگراف گفت: «لایه دومهایی مانند Base، Optimism و Arbitrum کارمزدهای ترتیبدهی پرسود را جمع میکنند در حالی که با هزینه اقتصادی اندک از امنیت شبکه اصلی اتریوم بهره میبرند و سهمی به آن بازنمیگردانند.»
تأثیر ارتقاهای Dencun و درآمدهای Base
لایههای دوم قالباً در سال ۲۰۲۳ بهصورت رسمی مطرح شدند تا تراکنشها از شبکه اصلی به زنجیرههای جداگانه منتقل شوند. قبل از ارتقای مارس ۲۰۲۴ (Dencun)، موضوع تقسیم درآمد کارمزد چندان داغ نبود. با اضافه شدن «بلاب» (blob) به شبکه اصلی، هزینه ارسال دادههای لایه دوم به اتریوم بهشدت کاهش یافت و سودآوری لایه دومها افزایش پیدا کرد.
تانای وِد، تحلیلگر CoinMetrics، میگوید از زمان Dencun، تقاضای کاربران برای لایه دومها به ویژه Base (لایه دوم کوینبیس) رشد چشمگیری داشته و Base حدود ۹۸ میلیون دلار درآمد کارمزد کسب کرده اما تنها ۴.۹ میلیون دلار به شبکه اصلی اتریوم پرداخت کرده است.
با این حال، سخنگوی Base به کوینتلگراف گفت: «Base تاکنون بیش از ۲۰ میلیون دلار کارمزد تسویه به اتریوم پرداخته است. تمام تراکنشها روی اتریوم تسویه میشوند و این عدد در Token Terminal زیر «cost of revenue» قابل مشاهده است.»
بهروزرسانیهای Pectra و Fusaka
در ۷ می، ارتقای Pectra فعال شد که ظرفیت ارسال بلاب را از سه به شش بلاب در هر بلاک (و حداکثر نه) افزایش داد. Fusaka نیز که اواخر ۲۰۲۵ ارائه میشود، باز هم این ظرفیت را بیشتر خواهد کرد. وِد میگوید این ارتقاها امکان جذب کارمزد بیشتر از فعالیت لایه دوم را برای شبکه اصلی فراهم میکنند.
راهکارهای Based Rollups و مالیات بر لایه دوم
بسیاری از پژوهشگران و بعضی لایه دومها به «Based Rollups» گرایش پیدا کردهاند. در این روش ترتیب تراکنشها روی شبکه اصلی انجام میشود تا خطرات ناشی از تمرکزگرایی در توالیدهندهها کاهش یابد. تجربه هک ۲.۶ میلیوندلاری شبکه Linea سال گذشته اهمیت غیرمتمرکزسازی توالیدهندهها را نشان داد.
ایده دیگری که مطرح است، وضع مالیات یا سهمی از درآمد لایه دوم برای شبکه اصلی است. وِد هشدار میدهد ممکن است این کار رقابتپذیری لایه دومها را کم کند یا فعالیتها را به زنجیرههای رقیب مثل سولانا بکشاند. از سوی دیگر، افزایش دستوری هزینه پایه بلاب (EIP-7762) میتواند مانند مالیات، درآمد شبکه اصلی را بالا ببرد.
چشمانداز آینده اتریوم
ENS Labs در کارگاهی سهروزه در بریتانیا با حضور تیمهایی از Linea، Status، OpenZeppelin و بنیاد اتریوم برای حل چالشهای مقیاسپذیری و همکاری لایه دومها برنامهریزی کرد. دیوید هافمن امیدوار است اتریوم بهزودی بتواند شبکه اصلی را به رولآپ تبدیل کرده و سرعت پردازش مشابه لایه دومها داشته باشد.
بک خاطرنشان میکند: «اتریوم هنوز بیشترین دارایی قفلشده در دیفای و بیشترین استیبلکوین را دارد. بلکراک هم صندوقی دارد که روی اتریوم تسویه میشود.» اتریوم همچنان در جایگاه مناسبی برای کنار هم قرار دادن شبکههای گوناگون خصوصی و عمومی و پیشروی به سمت «شبکه شبکهها» قرار دارد.