سر و صدا را باور نکنید: هیچگاه لایه ۲ زیادی نخواهیم داشت
هر چند هفته یکبار یک لایه ۲ جدید منتشر میشود و این مسئله برخی مفسران صنعت وب۳ را نگرانِ تکهتکه شدن شبکه کرده است. گزارش اخیر Gemini Institutional Insights نشان میدهد که هر ۱۹ روز یک راهحل جدید لایه ۲ برای اتریوم راهاندازی میشود.
در واکنش به این نقاله بیپایان از zkEVMها و optimistic rollupهای جدید، صدای انتقادها بلندتر شده است: «به نقطه اشباع رسیدهایم، دیگر زنجیره جدیدی لازم نیست.» برخی از سختگیرترین منتقدان معتقدند این لایهها زائدند، اما این دیدگاه بسیار محدود است. این همان حرفی است که در سال ۱۹۹۸ درباره وبسایتها میزدند.
رشد لایههای ۲ هیچگونه حجیم شدن یا تکهتکه شدن بیش از حد فضا را ایجاد نمیکند. تعداد زنجیرهها امروز واقعاً کم است و ما در آغاز یک انفجار چنددههای در زیرساختهای بلاکچین تخصصی و مدولار قرار داریم.
برخی میگویند این هجوم لایههای ۲ فقط هیجانی موقتی است، اما در واقع شاهد توسعه زیرساخت سازمانی هستیم. بانکها (از جمله دویچهبانک)، استودیوهای بازی (فعالیت بازی روی برخی بلاکچینهای لایه ۲ در فوریه ۲۰۲۵ بیش از ۲۰٬۰۰۰٪ افزایش یافت)، شرکتهای لجستیک و تولیدکنندگان جهانی وارد میدان شدهاند.
صنایعی مثل بانکداری و لجستیک که معمولاً از ریسک فراریاند، بهسختی تغییرات بزرگ فناوری را میپذیرند. آنها این کار را فقط وقتی انجام میدهند که واقعا نیاز داشته باشند و چون بلاکچینهای عمومی ممکن است نیازهایشان را برآورده نکند، به زنجیرههای اختصاصی روی میآورند تا عملکرد سفارشی، هزینههای پیشبینیشدنی، رعایت قوانین محلی و حریم خصوصی را تضمین کنند.
این تمرکز بر شبکههای اختصاصی مختص وب۳ نیست. آیا فیسبوک، نتفلیکس و جیپیمورگان روی GeoCities میزبانی میکردند؟ قطعا نه؛ چرا در وب۳ انتظار متفاوتی داریم؟ زنجیرههای عمومی و معماریهای تکتکه ممکن است برای تجربههای اولیه توکنی و دیفای مناسب بوده باشند، اما برای پیچیدگی کسبوکار واقعی، تعهدات قانونی و قراردادی کفایت نمیکنند.
به لطف پشتههای مدولار، پلتفرمهای rollup-as-a-service و فناوری پیشرفته اثباتهای دانشصفر، ایجاد یک زنجیره اختصاصی برای طیف گستردهای از شرکتها بهمرور مقرونبهصرفه و در دسترستر میشود. با بهبود زیرساخت، هزینه راهاندازی و نگهداری این زنجیرهها هم کاهش مییابد و انتظار میرود تعداد لایههای ۲ بهطور پیوسته افزایش یابد.
برخی نگران تجربه کاربری پیچیده، تقسیم نقدینگی و پراکندگی داراییها بین پلتفرمهای مختلف هستند، اما این دیدگاه کوتاهمدت است. ما به سمت سازوکارهای همکاری بیوقفه حرکت میکنیم: لایههای مشترک تسویه، پلهای کماعتماد و تجمیع حسابهای متحد. در نهایت کاربر نهایی اهمیتی نمیدهد روی rollup شماره ۴۳۱۸ است یا زنجیره شماره ۹۰۷۲؛ او بهسادگی تراکنشش را انجام میدهد و راضی است.
همانطور که رایانش ابری با انتزاع لایه سختافزار، مقیاسپذیری عظیم را آزاد کرد، بلاکچینهای مدولار در حال آزادسازی ابرمقیاس برای انتقال ارزش، انتشار دارایی و اعتماد برنامهپذیر هستند. فارغ از نظر دلسردکنندگان، لایههای ۲ تخصصی یکدیگر را از بین نخواهند برد؛ آنها به صنایع، قلمروها و موارد کاربرد مختلف خدمت میکنند.
هیچ دلیلی وجود ندارد که یک لایه ۲ برای معاملات پرفرکانس نتواند همزمان با لایه ۲ دیگری برای ثبت اسناد زمین در یک کشور همزیستی کند. ما در زنجیرهها غرق نشدهایم؛ در چشمانداز بزرگ حتی به مچ پا هم نرسیدهایم. شرط اصلی آینده، صدها لایه ۲ و هزاران مورد کاربرد در یک چشمانداز مدولار و مقیاسپذیر است.